TangoTalks on the road

Winter in Nuuk

2011-02-23T06:56:00.000-08:00

Nuuk is de hoofdstad van Groenland en telt 15.000 inwoners, een derde van de gehele bevolking van het grootste eiland ter wereld. Het land is vier keer zo groot als Frankrijk en de bevolking is even talrijk als die van de gemeente Woerden. De stad ligt aan de Amaralikfjord die zich 100 kilometer landinwaarts uitstrekt tot het eeuwige pakijs dat het land domineert. Nuuk is, evenals alle andere nederzettingen in het land een soort stedelijk eiland op een eiland. Er is één geasfalteerde weg die het stadje uitgaat tot aan de luchthaven en daar houdt de bewoonde wereld en dus de infrastructuur op. Tien kilometer autoweg en daarna alleen nog maar ijzige 'wandelpaden' voor onverschrokken avonturiers.
Toch rijden er auto's door de straten van Nuuk, forse SUV's, oude Volkswagens en Lada;s en snow-mobiles. Je vraagt je af waarom er zo veel auto's zijn voor zo weinig wegen. In de winkelstraat Qulillerfik van Nuuk zijn veel mensen op de been, opvallend weinig bejaarden en bijzonder veel kleine kinderen. Ik spreek met Jim uit Reno, Nevada, een pianostemmer die de vleugel in Katuaq Center voor Rob had gestemd. Hij woont hier met zijn vrouw sinds 1979, want liefhebber van de totale leegte. 'Het is hier fantastisch, maar soms ook vrij deprimerend, jullie hebben geluk met alle dagen zon. De laatste zonnige dag was vóór kerstmis, normaal zijn er nu sneeuwstormen en is het -20 graden. Dus wat kun je hier anders doen dan kinderen maken?'
De doden liggen op een begraafplaats midden in de stad, naast het Chili fastfood restaurant en tegenover Café Barista, internet-café en hang-out van de gamende jeugd. Uit het maagdelijke sneeuwdek steken witte kruizen, sommige amper zichtbaar.
De populatie bestaat uit een derde volbloeds Denen en twee derde Inuit. Onze gastheer Janus is een mooi voorbeeld van hoe gemengd de Groenlanders zijn. Lang, licht getint, brede kop en Aziatische ogen. Veel gezichten zien zo uit: deels Aziatisch, Indiaans en Europees. Brede jukbeenderen, zwart sluik haar en soms blauwe ogen. De bij mij enig bekende in Nuuk geboren Deen is de voetballer Jesper Grønkjær, tien jaar geleden sterspeler bij Ajax.
Als ik met Gabriëlle wandel door de hoofdstraat Aqqusinnersuaq lijken we een onopvallend Nuuks echtpaar. Zij wordt regelmatig in het Deens benaderd, ik wordt een paar keer aangesproken in het Kalaalisut, het Groenlands dat nog veel wordt gesproken en verwant is aan de Inuit-talen in Canada en Alaska. Hoe geïsoleerd de oude Eskimo's leefden blijkt uit het feit dat Groenlanders in het noorden, oosten of westen elkaar ook tegenwoordig niet kunnen verstaan. Vandaar dat nu iedereen de taal van het oude moederland spreekt, Deens en de jongeren spreken daarnaast goed Engels.
We lopen langs het ziekenhuis en de studio van Groenland TV naar de kust. De wegen gaan geleidelijk over in sneeuwheuvels die grillig glooiend in zee uitkomen. Glinsterende blauwe ijsblokken liggen in grote hopen tussen grauwe rotsen. In zee dobbert een vissersboot, boven de klotsende branding straalt de zon die ook op het middaguur nog maar net boven de evenaar uitkomt.
Ik zit hier aan het eind van de wereld, dat gevoel heb je vaker wanneer je over zee uitkijkt, maar hier is dat gevoel nog veel sterker. Om naar een belendend dorp te reizen moet je per helikopter gaan, alleen in de zomer kun je per boot een ander dorp bereiken en naar het buitenland gaan alleen enkele vluchten per week - uitsluitend naar Kopenhagen en Reykjavik. Tien kilometer buiten het stadje verheft zich een ijscontinent waar geen eind aan komt en volkomen onbewoond is.

We ontmoeten Walter, een Argentijnse priester die in Nuuk een club katholieken heeft van 50 zielen, waarvan er af en toe één opduikt op de zondagsmis. In een Lutherse gemeenschap is een katholiek een zeldzaamheid, maar een zuid-amerikaanse priester al helemaal. Soms bezoekt hij de paar gelovigen op de militaire basis van de USA in Thule, in het uiterste noorden van Groenland. Veel werk heeft hij niet, maar Rome betaalt hem er goed voor. Hij vertelt over het strategische toekomstperspectief van Groenland. De Denen zullen nooit afstand doen van Groenland, want als door de opwarming van de aarde heel Groenland zal zijn gesmolten is er eindelijk een alternatief voor het Suez-kanaal en het Panama-kanaal. Van Groenland is dan niets meer over, maar Denemarken beheert dan, met Noorwegen, Rusland, USA en Canada de dan ontstane nieuwe vaarroutes over de Noordpool naar Japan en China. Een situatie die miljarden dollars zal opleveren: een cynisch, maar waarschijnlijk toekomstbeeld. Hoe Nederland er dan bij zal staan is weer een ander verhaal.
Het is sowieso een mirakel hoe de Groenlanders hier overleven, want het leven is hier onwaarschijnlijk duur. Duurder dan het geplaagde IJsland en de andere Scandinavische landen. Een toeristisch tochtje per boot over de fjord richting ijsmassa kost € 225 per persoon. Met onze groep zou dat bijna € 2.000 bedragen, dus dat hebben we maar niet gedaan. Eten, kleren en spullen, alles in hier peperduur, je moet goed zoeken tussen de aanbiedingen en uitverkoop om iets betaalbaars te vinden.
Het leven hier is in vele opzichten hard en zwaar, er is veel alcoholisme en huiselijk geweld. Openbare criminaliteit komt hier echter niet voor, want er is geen enkele vluchtroute. Mensen werken veel en lang om het bestaan in de lange poolnachten draaglijk te maken. Ik denk niet dat ik hier ooit zal terugkeren, maar wat een prachtig, bizar land...

Tango in Nuuk

2011-02-21T07:48:00.000-08:00

De zaal van Katauq Cultural Center is in afwachting van 'Viva La Vida' het nieuwe programma van Tango Extremo. In Nuuk is niet eerder tangomuziek live opgevoerd, dus publiek en band verkeren in staat van lichte opwinding vlak voor aanvang. Vanuit de ontvangsthal klinken gedempte stemmen, in de kleedkamer doet Tanya haar hoge hakken aan, Ben heeft 'er onwijs veel zin in' en Rob zit rustig in een stoel voor zich uit te neuriën. Patrick loopt wat zenuwachtig heen en weer, Gabrielle en Adinda werpen een laatste blik in de spiegel. Matias grinnikt over de onwaarschijnlijke aanwezigheid van twee Argentijnse priesters in de zaal. Verder zit het theater vol met voornamelijk Denen en min of meer gemengd Deens-Inuitpubliek.
Een ratelende, afdalende reeks pianonoten weerklinken in ijlend tempo, Rob heeft 'Libertango' ingezet, de show is begonnen. Matias speelt het bekende thema van Piazzolla's beroemde tango die al in zoveel uitvoeringen op de plaat is gezet. Er is een disco-versie van Grace Jones, een hiphop-uitvoering van Monika Brodka en een Bach-achtige versie van twee Argentijnse klavecimblisten.
Vanuit de coulissen luisteren Gabriëlle en ik naar het volgende nummer, 'Het Dorp' van Wim Sonneveld. De begeleidende video-beelden met oud-Hollandse boeren op klompen met koeien op bootjes ogen hier heel anders, in een land zonder boeren, koeien, gras of bomen.
We dansen op 'El Silencio' van Tanya's moeder, een van de weemoedigste trage milonga's van de band. Een fijn openingsnummer dat ons omsluit als een cocon waaruit geen ontsnappen mogelijk is. De komende twee uur gaan als in roes voorbij, de muziek stuwt ons voort, onderbroken door momenten van haastige verkleedpartijen en goed luisteren wanneer we weer op moeten. De zaal wordt steeds meer opgewarmd door de bruisende muziek en Tanya's geestige conferences die ook hier doel treffen. Na de pauze begint traag en meeslepend 'Het Zwanenmeer', een vernuftig arrangement dat in de breedte en diepte laat horen hoe alle instrumenten een deel van de puzzel oplossen. Het nummer gaat alle kanten op, van zwaar naar luchtig en terug naar een vorstelijk einde.
We dansen op een verhoogd podium achter de band langs op 'Milonguero Viejo' van Carlos di Sarli en op 'Les Vieux Amants' van Jacques Brel. Veel draaiwerk, ritme-versnellingen, draai-afbrekingen en vooral opletten we niet van de catwalk aflazeren. Dan op een ingetogen versie van 'Los Mareados' van Juan Carlso Cobián. Alleen Tanya en Rob spelen dit nummer, wij dansen op het grote podium in een intieme driehoeksuitvoering van viool, piano en dans. Het einde nadert, slotnummer 'Taquito Militar' van Mariano Mores, lekker snelle milonga die ons alle kanten opdrijft. Mooi appaus, gejoel en gefluit. Toegift 'La Cumparsita' is altijd raak, moeiteloos swingend, een feestelijke afsluiting van een mooi concert.

De volgend middag zijn er twee workshops, muziek en dans. Matias analyseert 'Libertango' waarna twee Groenlandse pianisten en een violiste meespelen. Het is altijd een wonder om te zien hoe internationaal de taal van muziek is. Noten lezen, goed luisteren, concentratie en je hebt muziek.

De dansworkshop levert 30 mensen op, de hele hal van Katuaq is gevuld met Denen en Inuits die enkele simpele basispassen doen. Ben heeft een kleine dame de vloer op getrokken en Patrick en Tanya zwieren ook de ruimte door. Tangodansen heeft dezelfde magie als muziek. Je vertelt wat basics, iets over tangodans en -muziek en voor je erg in hebt zit je te kijken naar dansende Eskimo's in Groenland.

Uit in Nuuk

2011-02-20T06:20:00.000-08:00

Na de voorstelling zitten we in het Bier Café, downtown Nuuk. Als lokale celebreties zitten we pullen bier te drinken en we vergapen ons aan de plaatselijke jeugd die hier in het weekend komt flirten en dansen. Oude Denen met baarden staan tussen schaars geklede Inuitmeisjes aan de bar. Er is een 'Sensation White' party met een Nederlandse DJ. Een zwaar beschonken Inuit probeert geleund tegen de bar in slaap te vallen, maar zijn armen glijden steeds weg, zodat hij telkens opnieuw probeert zijn hoofd op de toog te vleien. Zijn maat sleept hem uiteindelijk mee naar het belendend café.

Voor het café staan tientallen jongeren bij -10 in T-shirts en witte mini-jurkjes te roken en te schreeuwen. Om twee uur komen nog steeds horden kids de zaak binnenstormen. De witte meisjes flaneren voortdurend voorbij.

Nuuk, Groenland

2011-02-19T08:06:00.000-08:00

Bij de veiligheidscontrole van Reykjavik Airport staat een blonde jonge vrouw met een halve liter Thule bier in haar hand te wachten. Haar haar golft in weelderige manen over haar vossenbonten korte jas. Als de beambte haar instapkaart wil zien zet ze het flesje verveeld op een afvalbak. Net voordat ook zij door het poortje moet neemt ze een flinke laatste slok. In de vertrekhal die het formaat heeft van een klein busstation valt ons kleurrijke gezelschap meteen op. 'Jullie moeten de tangogroep zijn, roept een vrouw. We komen luisteren en dansen!' Een inuitfamilie bekijkt ons nieuwsgierig. Even later betreden we de vliegtuigtrap zoals dat vroeger gebeurde op Schiphol-Oost. Toen ik 10 was zag ik voor het eerst een foto met zo'n trap De Beatles kwamen naar Amsterdam en hun aankomst was voor een tiener in 1964 de belangrijkste gebeurtenis tot dan toe. Kennedy was dan wel vermoord, de eerste raketten vlogen de ruimte in en we hadden dat jaar een televisietoestel gekregen. Maar de Beatles die in een veilinghal in Blokker gingen optreden, dat was andere koek. Dat legendarische concert mocht ik als extreem minderjarige niet beluisteren, maar het bezoek van de beatgroep ligt vereeuwigd in dat moment dat ze via de trap voet zetten op Nederlandse bodem. Bovenaan de trap kijken Gabrielle en Tanja nog even om, zoals dat hoort bij tangodiva's die als eerste Nederlandse artiesten ooit zullen optreden in Groenland.
We vliegen in een Dash 8-100 van Flugfélag Íslands naar Nuuk, een 2-motorig vliegtuigje dat plaats biedt aan 37 personen. De aankomst op vliegveld Nuuk is aanmerkelijk minder glamourous. Voor het luchthavengebouw formaat benzinestation stappen we bij -10 de volmaakte duisternis in. Een oude vrachtauto laadt onze koffers en instrumenten in en met een paar taxi's verdwijnen we tussen metershoge sneeuwwallen de poolnacht in. De band wordt ondergebracht bij drie gastgezinnen. Gabriëlle en ik komen terecht bij Janus en Naja die een flat bewonen aan de westkust van de stad op een hoek van de Kuussuaq-straat. Ons gastgezin zijn twee jonge Groenlanders die evenals het merendeel een mengeling zijn van Denen en Inuits. Het appartement biedt uitzicht op de Nuup Kangerlua, de fjord die langs Nuuk het land in gaat. Een lange landtong ligt uitgestrekt aan de horizon. In de baai drijven traag ijsschotsen voorbij in kleuren die variëren van cyaanblauw tot sneeuwwit. Soms grillig van vorm, dan weer gestroomlijnd als een walvisrug. In ruime cirkels laten ze zich meevoeren door de stroming van het ijskoude zeewater. Langs de kust staan veelkleurige houten huizen tussen metershoge sneeuwresten.
De kamer wordt gedomineerd door een reusachtige schoollandkaart waarop Groenland centraal prijkt als het absolute middelpunt van de wereld. Amerika, Azië en Europa figureren als randcontinenten van een beijsd universum.

We treden op in het Katuaq Cultural Center, de plek in Nuuk waar concerten en theatervoorstellingen worden gegeven. Het is een opvallend gebouw: geelbruine houten golvende platen aan de voorkant, met een zwarte achterkant. In de hoge hal bevindt zich een lunch café waar een rendierhamburger de specialiteit van het huis is. De voorbereiding van de show loopt nogal stroef, het dienstdoend technisch personeel is niet erg snel en vakkundig niet geheel op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Maar zoals altijd worden de laatste ingrepen net op tijd gedaan en dooft om 20.15 uur het zaallicht: showtime in Nuuk.

Hieronder de foto's van onze sneeuwtocht in IJsland.

Showtime in Iceland

2011-02-18T06:40:00.000-08:00

Het Idnatheater bevindt zich in het oude centrum van Reykjavik aan een rechthoekig meer vol zwanen en ganzen. Het is een houten gebouw uit 1880, rijk gedecoreerd met fluwelen gordijnen, gemarmerde lambrisering, meandermotieven en pluchen stoelen. In de directe omgeving bevindt zich tussen grauwe gebouwen een pand van de Island Banki, waarvoor een tiental zwijgende mannen staat te protesteren. Zwijgend maar niet geluidloos. Er wordt hevig geslagen op trommels, pannen en een gong. De financiële crisis heeft hier hard toegeslagen bij de mensen die hun spaartegoeden hebben zien verdampen. Behalve dit geluidsprotest is er niet veel geruis op straat. De mensen spreken met gedempte toon, zelfs het gelach van meisjes in de winkelstraat weerkaatst nauwelijks in de rustige winkelstraten. Boven alles uit weerklinkt het getik van de bespijkerde banden op het asfalt.

In het theater wordt alles in gereedheid gebracht voor het optreden van vanavond. Alles ademt de sfeer uit van een theater anno 1900. Spaarzaam licht, een klein oud podium, een zwijgzame, maar behulpzame technicus die volstaat met antwoorden als 'yes' of 'no'.

Ons optreden in het Iðno Theater wordt gevolgd door een milonga, een danssalon, waar de lokale tangoscene aanwezig is. Blonde dames dansen met bebaarde mannen, zwijgend en in zichzelf gekeerd. Het is wonderlijk dat momenteel overal ter wereld de taal van de tango is doorgedrongen. Soms uitbundig, dan weer in hoge mate gestileerd en hier in stille beslotenheid dansen de paren op de tangomuziek in de rondte.

Sneeuwland

Vanuit Reykjavik rijden we met band, dansers en bagage per Hyundai-bus de stad uit De buitenwijken gaan hier niet geleidelijk over in steeds schaarsere bebouwing, het sneeuwland overvalt je alsof je plotseling een hagelwitte tunnel in rijdt. Er is geen overgang, de huizen van de stad schuilen bij elkaar met de rug naar waar de ijsvlakte het land in zijn winterse greep houdt. Onder een stralende vaalblauwe hemel ligt een oneindig sneeuwveld in zachte plooien tegen zwarte rotsen uitgerold. Als een reusachtig kleed van damast ligt de sneeuw tot peilloze vulkanische kloven uitgevouwen IJsrivieren doorklieven de sneeuwmassa, de asfaltweg ligt als gestolde lava in het bevroren land.

We stoppen in Þingvellir, een plaats van groot historisch belang. Hier werd recht gesproken, huwelijken voltrokken en 1000 jaar geleden besloten dat het Christendom de IJslandse godsdienst zou worden. Een voorwereldlijk landschap ligt om ons heen, een groen meer met besneeuwde bergtoppen en vijf huizen en een kerk. Verder een witte leegte met donkere rotsen en diepten.

Een uur later zijn we Geysir waar de beroemde heetwaterbron elke paar minuten een krachtig mengsel van stoom en water meters hoog de lucht in spuit. Onder klaterend gelach van Tanja wordt het tafereel vakkundig vastgelegd door onze technicus Patrick. Een bijzondere combinatie van een snijdend koude wind en borrelend kokend water met om ons heen dikke flarden stoom die zwaar naar zwavel geuren.

Door het grote lege land rijden we terug naar het vliegveld met passende conversatie. 'Maar wat vind jij nou lekkerder, een patatje oorlog of een berenhap met joppiesaus?'

Want eten blijft een onmisbaar onderwerp tijdens een toernee met Tango Extremo.

Morgen de sneeuwfoto's!

Reykjavik in nevels

2011-02-16T03:42:00.000-08:00

Vanuit Hotel Vik in Reykjavik dat zich bevindt in een industriegebied 3 km ten oosten van het centrum hebben we uitzicht op de achterkant van een vloerbedekkingszaak, een sportkledingscentrum en een bejaardenhuis. Daarachter een betonnen gebouw met satelietschotels dat maar amper afsteekt tegen de besneeuwde bergen in de verte. De toppen daarvan zijn bijna niet te onderscheiden van de loodgrijze hemel. Een uur geleden kwam de zon op gedurende een stralende minuut om zich ogenblikkelijk achter het wolkendek te nestelen. Op straat liggen oude sneeuwresten, de auto´s rijden de hele dag met ontstoken koplampen. De ochtend onthult zich maar moeizaam in IJsland zoals gisteren de avond heimelijk neerstreek aan het eind van de middag. Gabrielle vindt dat het landschap doet denken aan de claustrofobische schilderijen van Yves Tanguy, opeenstapelingen van rotsen, keien en hermetische luchten in grijze tonen.

Vele jaren geleden had ik een penvriendin Kristien die mijn jeugdvriend Alfred mij in de maag had gesplitst. Dat deed je toen, schrijven met meisjes in Siberische oorden als IJsland. We schreven elkaar onze hobbies en benadrukten telkens dat we elkaar graag wilden ontmoeten. Dat is er nooit van gekomen.

Alfred had zijn eigen postvriendinnen en vooral een ontembare passie voor alles wat met IJsland te maken had. Niemand wist waarom, maar hij wist alles van het land en kon zelfs een paar zinnen spreken. De beroemdste was gelijk aan de naam van onze vriendenvoetbalclub: ´Boldin Hoppar Og Skoppar´, hetgeen betekent ´De Bal Is Rond´. Als liefhebbers van Ajax lieten we ons destijds wel eens gaan door andere clubs te bezoeken, maar alleen als die tegen een IJslandse club speelden. Zo hebben we kunnen genieten van Feijenoord - FC Reykjavik 12 - 2 en Sparta - Akranes 9 - 0.

Vanavond treden we op in het Idno Theater georganiseerd door Tango Club Reykjavik. Eerst concert, dan een milonga. De bus komt ons zo direct ophalen.

Laatste dagen en terugreis.

2010-10-04T04:37:00.000-07:00

Terugreis Sjanghai-Hongkong.

We zitten in een Airbus 330 tussen Sjanghai en Hongkong. Het eetkarretje komt eraan. In tien dagen hebben we naast de Chinese keuken ons tegoed gedaan aan eten uit Japan, Korea, Tadzjikistan en Vietnam. Tango en eten, dat nam het grootste deel van onze dagen in Sjanghai in beslag.

We komen terug naar China komende voorjaar voor een toernee langs meer steden. Ik kijk er nu al reikhalzend naar uit.

wat wordt de setlist?

wat is monitor in het Chinees?

Gabriëlle backstage

op de foto met dansgroep Noord

Hitler, Stalin en Mao: handel voor toeristen...

Lassen naast een kledingwinkel

Suikerrietverkoper

marktstraatje

Ik zie nu hoe dit weblog erop internet eigenlijk uitziet. China censureert een aantal websites zoals Facebook, Youtube, Twitter en alle weblog sites. Het inperken van de vrijheid om te zeggen en tew schrijven wat je wilt is nog steeds dagelijks beleid van de communistische partij in China. Tijdens de Olympische Spelen werden de teugels wat gevierd, maar nu is het gebruik van internet weer aan strenge regels gebonden. Het lijkt een achterhoedegevecht van een achterhaald landsbestuur in een tijd die zonder digitale middelen niet meer kan bestaan. In het straatbeeld is ook nauwelijks meer iets over van het uniforme, grauwe stadsbeeld dat het China van Mao zo kenmerkte. Het kapitalisme lijkt de Chinezen te passen als een maatpak. Overal kun je over onderhandelen, bijvoorbeeld over de taxi prijs van een snorder. Ook over de prijs van een beeldje van Hitler, die in koper te koop staat naast Stalin en Mao.

We zijn weer thuis, na een slopende reis van in totaal 29 uur in een reusachtige 747 inclusief een avond in Hong Kong.

Het was een onvergetelijk bezoek aan een ver land met geweldige mensen. Gereserveerd, maar zeer correct en voorkomend. Dat zal ik missen in Nederland, waar assertiviteit en lompheid niet van elkaar zijn te onderscheiden. We hopen hier komend voorjaar terug te komen.

Graag dank ik vriend Ferdinand die zich de moeite heeft getroost om tekst en beeld voor me op deze weblog te plaatsen. Veel dank hiervoor! Xie xie...

Wordt vervolgd in 2011.

Dag 5 - Vr 1 oktober

2010-10-03T04:33:00.000-07:00

Vandaag is de eerste dag dat we niet hoeven op te treden, vrij op en nationale feestdag, de viering van de 61e verjaardag van het uitroepen van de volksrepubliek China in 1949 door de Grote Roerganger Mao Ze Dong, waar niemand het hier meer over heeft, maar wiens afbeelding nog wel prijkt op alle bankbiljetten. Er is weinig dat in Sjanghai herinneringen oproept aan het communisme, deze enorme stad ademt in alles de sfeer uit van een moderne, dynamische metropool met skylines waarbij New York, Tokio en Parijs verbleken als armzalige provinciesteden. Over avenues als de Chang Shou Road raast het verkeer tienbaans voorbij, inclusief brommertjes, hoog beladen fietsen, vage karretjes met gordijnen. Modehuizen pronken op de hoeken van de boulevards, terwijl de zijstraten nog een beeld geven van hoe Sjanghai er ooit moet hebben uitgezien: een onafzienbare wirwar van kleine straatjes vol ijzerwarenwinkeltjes, klerenmakers, gokpandjes en vooral veel eethuisjes die soms niet meer dan drie tweepersoonstafels bevatten. Elektrische fietsen suizen onhoorbaar, dus levensgevaarlijk over de trottoirs, mannen zitten gehurkt op de stoepen te vlechten, banden te plakken, te kaarten en te roken. Eten kan overal en altijd, dus geurt het naar gember, peterselie, knoflook, varken en eend. De drukte is immens.

Toch voel je die drukte als wandelaar niet. Je moet wel uitkijken op de zebra’s waar afslaand verkeer altijd voorrang heeft, stoepen zijn wegens werkzaamheden vaak onbegaanbaar en Chinezen brullen regelmatig tijdens een conversatie al dan niet per mobiele telefoon. Maar in de mêlee vindt iedereen snel en veilig zijn weg, er wordt niet gebotst of geduwd op de stoepen en de straten, een waar mirakel, maar door de soepele tred van de voetgangers heb je niet het gevoel dat je iemand in de weg loopt of dat iemand je de pas afsnijdt.

Misschien is dat te danken aan de lichaamsoefeningen die duizenden Chinezen ‘s ochtends vroeg uitvoeren, alleen op in grote groepen. Tai chi zie je het meest of afgeleide, dan wel voorbereidende exercities. Trage, harmonieuze bewegingen met gestage gewichtsverplaatsingen, langdurige, cirkelvormige armbewegingen en rustige torsiedraaiingen. In een park wandelde een man achteruit de lanen rond.

Op enkele plaatsen doemt dan toch af en toe een beeld op van het ooit almachtige volksleger dat waakt over 1,3 miljard Chinezen. Drie soldaten die in perfect marstempo langs paraderen, blik op oneindig, pink langs de naad.

We kijken ´s avonds uit over de Huang Pu rvier en vergapen ons aan het onvoorstelbare lichtwonder aan de overkant van de rivier. Tientallen gebouwen domineren de rechteroever met 300 meter hoge ledlicht wanden, laserstraalkansen en hoog boven alles de Oriental Pearl, een paal met bollen waaruit duizenden lampjes rondstralen. Langs het water verder vele koloniale panden die fraai uitgelicht aan de kades staan.

Vandaag hebben ons laatste optreden achter de rug. Het busje kwam ons om

06.45 uur ophalen voor een show bij weer een ander community center in een buitenwijk van Noord Sjanghai. Op een gemeenschapsplein zit het volk klaar wanneer we gaan oefenen en soundchecken. Veel oudere Chinezen, gehandicapten, kinderen. Direct achter het podium loopt een steegje met kleine, rommelige woningen waar nieuwsgierige bewoners door de hekken loeren naar het spektakel.

Bandoneonist Matias is er niet bij, hij is al op de terugweg naar Nederland. Adinda speelt elektrisch en Gabrielle en nik dansen op hetzelfde crepe papier/achtige tapijt dat ook al op het Century Plein op het podium lag. Draaien op een dergelijke vloer is zwaar, het lijkt te gaan regenen, maar het wordt plotseling bloedheet. We spelen en dansen, Tanja houdt haar onvolprezen korte Chinese toespraak die overal met enthousiast applaus onthaald wordt. Rob speelt op een keyboard, Armando op een enkele trommel.

Na afloop worden er foto´s gemaakt van de band met publiek en een andere Chinese dansgroep.

Tango Extremo en Sjanghai, en una esquina del Suburbio. Dat klinkt als de titel van een oude tango…

Dag 4 - woensdag 29 september

2010-09-30T13:41:00.000-07:00

De optredens zitten er bijna op, vanavond nog een korte showcase en dan wordt het festival dat ons heeft uitgenodigd afgesloten. Gabrielle en ik zijn door Quinteto Tango Extremo gevraagd om met hun mee te gaan naar het 12e Shanghai Festival of Performing Arts.

De optredens vonden plaats in het Grand Drama Theater, op het Century Square en in de Concert Hall. Met ons is een zestal buitenlandse groepen gevraagd deel te nemen aan dit prestigieuze festival, waarop verschillende landen worden vertegenwoordigd.

Ondermeer een Spaanse flamenco-funkband, maar die klinkt als een mislukte kloon van de Gipsy Kings, met een zangeres die probeert flamenco te dansen, maar bezig is met een klompendans op rode schoentjes.
Vervolgens een Amerikaanse R&B, soul-popband met zes black dudes die met hun zonnebrillen over het podium lopen alsof ze Earth Wind and Fire zijn.

Verder nog een Duits blazergezelschap dat een oorverdovend kabaal ontketent met een serie Germaanse voetzoekers waar het Horst Wessellied niet had mogen ontbreken. Een bijzonder rechtlijnig en humorloos repertoir dat met de bekende discipline en grundlichkeit wordt afgewerkt alsof het militaire exercitie betreft.

Huiverend wordt er in onze kleedkamer gegniffeld: ‘Daar hoeven we niet bang voor te zijn, die kunnen we hebben.’ Als je een week dezelfde groepen op en naast het podium ontmoet sluipt er onvermijdelijk een competitief gevoel binnen. ‘Wij zijn beter’ terwijl het daar toch helemaal niet om gaat.

Ben van den Dungen, sopraansaxofoon, is met vriendin Tanya Schaap, viool, de gangmaker van de Extremo’s. Ze zijn de oprichters en artistiek geweten van het gezelschap. Sinds zes jaar hebben ze een geheel eigen repertoire opgebouwd dat tango verbindt met jazz, wereldmuziek en Nederlandse liedjes. De melancholie van de tango is hun net zo lief als een jazzy saxofoonrif, ‘Het Dorp’ van Wim Sonneveld of een geïmproviseerde pianosolo.

Rob van Kreveld is de éminence grise van de groep, hij begeleidde in de jaren zestig Paul van Vliet en trad op in talloze jazzcombo´s en veelvuldig met Thijs van Leer. Hij is de zachtaardige verstrooide professor die niet alleen al zijn partituren op Schiphol wist achter te laten, maar ook al zijn medicijnen vergat mee te nemen. Hij is verder veganist wat in de Chinese restaurants tot grote hilariteit en onbegrip aanleiding geeft. ´No meat, no fish, no eggs, no milk?’ Rob moest een gechoqueerde serveerster uitleggen waarom hij dat allemaal niet eet. Fladderend met zijn armen, kakelend, met een vinger langs de keel en tenslotte zogenaamd huilend mimede hij wat hem tot het veganisme heeft gebracht.

Bassiste Adinda Meertens is de benjamin van de groep, een donkere schoonheid van midden 20 die speelt als een veteraan. Ze heeft moeten spelen op de derderangs bas waar gisteren wat onderdelen waren gebroken wegens een haastig transport. Veel respect voor muziek en de instrumenten hebben we hier nog niet waargenomen.

Dan is nog Matias Pedrana, bandoneonist, die sinds kort bij de groep zit.
Vriendelijk en aimabel voegt hij het bijzondere tangogeluid toe met de weemoedige klanken van zijn instrument. Armando Vidal is de percussionist, die vooral meespeelt bij de salsa- en mamboachtige nummers. Valt op door een onverzadigbare eetlust.
De groep vormt een aangename eenheid waar focus op de show en humor in de kleedkamer de boventoon voeren.

De sound- en floorcheck verlopen bepaald chaotisch, op alle locaties.
Overal lopen tientallen Chinezen te foeteren, aan draadjes te prutsen of op een stoel te roken. De vloer is strak, zwart geverfd, maar voorzien van spleten. Gabrielle en ik oefenen patronen, motieven, stukjes choreografie en proberen verschillende schoenen. Altijd beginnen in de close embrace om er in te komen, het gevoel los te weken. Vervolgens het ‘echte werk’:
draaien met ganchos en boleos. Piece de resistence voor mij is steevast de enrosque, een lastige draai waarbij ik met achter elkaar gehaakte enkels op één been een volledige draai maak terwijl Gabrielle om mij heen draait.

Vanavond in de Concert Hall dansen we op twee van de vier nummers. Alle bands hebben een kwartier speeltijd, dus met veel gesjor en chinees gebrul wisselen de bands elkaar af met de soundcheck.
Tijdens het ditmaal Vietnamese diner wordt plotseling door de band voorgesteld om op ‘Libertango’ te dansen, zeker in hun uitvoering een behoorlijk gecompliceerd stuk in een razendsnel tempo, waar we nog niet eerder op hebben gedanst. Maar wij zijn in ‘de mood’ en zien het als een uitdaging en terplekke besluiten we om te spelen met diverse ritmes en als het te snel wordt het halve tempo te pakken…maar hoe begint en eindigt het stuk ook alweer in hun versie? Tussen de noodle soep, varkensvlees schotels en de rijst door zingen de bandleden voor ons de opening en Matias legt ons het abrupte einde uit: een tutti waarop de melodie nog twee keer wordt gespeeld , een korte pauze, en dan de laatste noot. Dat baart me nog de meeste zorg, dat einde, als ik het maar op tijd hoor…Maar dit is nu eenmaal de werkwijze van Tango Extremo, improvisatie tot het laatste moment.

Showtime. We staan in de coulissen klaar om op te komen voor het openingsnummer ‘Libertango’. Het zicht wordt ons ontnomen door een dertigtal technici, stagemanagers, tolken die onbekommerd voor ons heen en weer lopen, terwijl we toch heel duidelijk klaar staan in onze kostuums.
Duwend en sissend effen ik een pad waardoor we ongeschonden het toneel kunnen bereiken. Gelukkig gaat het allemaal goed, evenals het tweede nummer ‘El Silencio’ dat zelfs tot bravo geroep aanleiding geeft.
Wat is het toch een ontlading en een fantastisch gevoel nadien, als blijkt dat iedereen het er goed vanaf heeft gebracht. Iets verslavenders dan een mooi optreden is er niet.

Geen tijd om lang uit te puffen in de dressing room, want het busje staat al te ronken. Met onze begeleidster Ying Ying - we mogen ook Joy zeggen - gaan we wat drinken en natuurlijk eten, want eten doen de Chinezen hier zo’n beetje de hele dag door, evenals de Extremo‘s.

Dag 3 - maandag 26 september

2010-09-27T11:50:00.000-07:00

Het verwondert me niet dat ik hier in Shanghai al door verschillende mensen in het Chinees ben aangesproken. Ik ben tenslotte 3/8 Chinees, met een Chinees-Javaanse vader die in 1938 naar Nederland kwam om te studeren in het land dat Indonesië destijds koloniseerde. Hij beschouwde zich als een volbloeds Chinees, wilde na zijn emigratie nooit meer naar Java terugkeren, vanwege de sociale ongelijkheid tussen Javanen en Chinezen.

Het is bekend dat de Chinezen de Joden van Azië worden genoemd, want veel gehaaider op de handelsmarkt. Mijn grootvader Oey Yoe Pian kwam eind 19e eeuw op Java aan en zag dat ook in dit Overzees gebiedsdeel van het Koninkrijk der Nederlanden de industrialisatie oprukte. Hij zag de eerste automobielen op het eiland arriveren en dacht ‘mooi, zo’n auto, een technisch vernuftig hoogstandje, maar er kan van alles stuk gaan.’ Zo begon hij als eerste op Java een handel in tweedehands auto-onderdelen en verdiende daar goed aan.

Mijn vader Oey Tjeng Sit bewonderde zijn vader, maar had niet zijn handelsgeest geërfd. In Amsterdam openden hij een apotheek aan de Prinsengracht en combineerde de farmacie met beeldende kunst waarin hij zijn afkomst niet verloochende. In veel van zijn werk op papier zijn invloeden zichtbaar van de Chinese kalligrafie, een taal die hij niet beheerste, maar waarvan het beeldende karakter hem zijn leven lang heeft gefascineerd.

Ik spreek ook geen Chinees, maar word hier waarschijnlijk wel voor één aangezien. Nu ben ik mijn hele leven uitgemaakt voor Mexicaan, Argentijn of Samoaan, aangezien voor Thai, Filippijn of Maleisiër en zelfs een keer in een winkel in een reservaat van de Oglala Sioux in South Dakota aangesproken in het Lakota, de taal die de Indianen daar spreken. Door een redelijke talenkennis heb ik overal kunnen wel kunnen redden en me bij wie ik aansprak verstaanbaar kunnen maken.

Dat ligt nu geheel anders, ik ben momenteel een Chinees in China die geen Chinees kent. Ik heb een dergelijke ervaring voor het laatst gehad in het Budapest van de jaren zeventig toen ik een week lang niemand heb gesproken of begrepen. De enige twee woorden die ik daar geleerd heb kon ik toen goed gebruiken in het café dat ik dagelijks bezocht: ‘Egy sort.’ (Eén bier).

Ik wandelde vanmiddag met Rob van Kreveld, pianist bij Tango Extremo, type verstrooide professor en zonder dat we er erg in hadden waren we al pratend de weg kwijt geraakt. Door het kaartje met naam en adres van het hotel aan mensen te tonen konden we gemakkelijk ons doel bereiken. Zonder dat kaartje hadden we urenlang vruchteloos kunnen dwalen. Rob wist de naam van het hotel niet, noch de straat en zou in zijn eentje spoedig kunnen worden opgegeven als 'missing in action.'

Ik heb daarom besloten om een cursus Chinees te gaan volgen, nota bene op mijn vroegere middelbare school. In april gaan we weer naar China en dan hoop ik een paar zinnen te kennen, al is dat iets in de trant van ’Help! Ik ben de weg kwijt en ik spreek geen Chinees al zie ik er wel uit als een Chinees. Dank u.’

Dag 2 - zondag 26 september

2010-09-27T11:45:00.000-07:00

Het regent in Shanghai zoals het in Nederland de hele vorige maand in Nederland heeft geregend: meedogenloos en langdurig. Het is klam en warm, zodat je je in een tropische stad waant, al is ons hotel omgeven door een aantal reusachtige wolkenkrabbers in grauwe DDR-stijl. De taxi chauffeur zit knarsetandend te wachten omdat Ben een stukke wc moet rapporteren aan de hotel lobby en hoe beeldt je dat uit zonder al te vulgaire mime gebaren te maken?

In het theater is een ontvangst van bobo’s en artiesten die allen optreden op het Shanghai Performing Arts Festival. Het zijn knakkers van Unesco, ceo’s van vage culturele organisaties en de onvermijdelijke ambassade vertegenwoordigers. De meesten houden het kort, want over een paar dagen is er ook weer een partijtje en dan ’ga ik twee keer hetzelfde vertellen’ , waarschuwen de hoogwaardigheidsbekleders.

De soundcheck is chaotisch. De gehuurde cajón waar Armando op moet zitten lijkt uit een speelgoedwinkel afkomstig en staat in de gang evenals de nauwelijks ingepakte huurbas in een plas water. Tientallen Chinezen rennen over het podium om iets te doen, terwijl er een paar in de zaal in de pluchen stoelen zitten te pitten. Gelukkig arriveert Adinda met nu wel een bespeelbare bas, maar moet wel weer zonder monitor spelen, want de tolk kan niet aan de geluidtechnicus uitleggen wat dat is, een monitor. Rondom de band zit de volgende band, Olé Funk al te wachten en een andere begeleidster vraagt elke minuut of het soundchecken niet kan stoppen, want we zijn over de tijd heen.
Met veel toewijding blijft het theaterpersoneel elkaar voortdurend in de weg lopen en schreeuwen elkaar voortdurend toe.

Een paar uur later is Olé Funk klaar en in ijltempo wordt de set omgebouwd.
Op de een of andere manier staat alles op tijd klaar en kan Tango Extremo beginnen.
Na drie kwartier zit het er op, zweet gutst ons van het lijf. Het is gelukt, de mensen leken te waarderen wat ze voorgeschoteld kregen. Onze begeleidster Ching Ching levert ons weer bij het Starway Hotel af en neemt afscheid met het programma van morgen. ‘Ik kom jullie om 6.30 uur ophalen. Jullie moeten om 7.30 uur soundchecken op het Century Square. ´s Ochtend dus.

Aangekomen in Shanghai

2010-09-25T08:59:00.000-07:00

Zaterdag 25 september.

We zijn aangekomen in Shanghai na een lange, maar voorspoedige reis van 17 uur. Behalve dan dat onze pianist, de onvolprezen Rob van Kreveld al voor het opstijgen al zijn partituren kwijt was, want hij had ze ergens in de lange corridor van Schiphol laten staan.

Shanghai is een wereldstad van onvoorstelbaar formaat, eindeloze toegangswegen slingeren zich door de buitenwijken en gaan ongemerkt over in een wirwar van boulevards en afritten naar het stadscentrum waar bijna geen oude huizen meer zijn waar te nemen. Het dringt maar langzaam tot mr door dat ik nu eindelijk eens voet aan wal heb gezet waar mijn grootvader ruim 100 jaar geleden zich voor een enkele reis naar Java heeft ingescheept.

We zitten in het Starway Hotel, een modern hotel voor verse tangosterren...Naast de lobby bevindt zich een in jaren 70 gedecoreerd restaurant waar het even puzzelen was wat we gingen eten. Het was te verwachten: het overvloedig aanwezige personeel begint gewoon in het Chinees tegen me te praten, maar ik spreek geen enkel woord Chinees.

Gelukkig was de menukaart een soort IKEA catalogus met veel kleurige afbeeldingen. Gemarineerd varken met kastanjes dan maar. Heerlijk.

De fooi werd beleefd geretourneerd, want alles was immers betaald?

Morgen gaan we de hele dag naar het theater, morgenavond de eerste voorstelling. Spannend...

TangoTalks naar Shanghai

2010-09-14T02:00:00.000-07:00

Nu de Expo in Shanghai bijna ten einde is maken ook wij onze opwachting in de grootste stad ter wereld. Met Quinteto Tango Extremo zullen wij drie keer optreden op het Expo Century Plein, de Shanghai Concert Hall en nog ergens. We vertrekken vrijdag 24 september. Deze trip is een voorproefje van een grotere tour in maart 2011.